استارت گیربکسی یا معمولی؟ تفاوت‌ها، مزایا و نکات جایگزینی

چرا استارت به گشتاور زیاد نیاز دارد؟

برای روشن شدن، موتور باید با سرعت کافی بچرخد تا مخلوط سوخت و هوا فشرده شود و احتراق آغاز شود. استارت باید در این مدت بر فشار تراکم سیلندرها، اصطکاک قطعات و غلظت روغن غلبه کند. این کار به گشتاور زیاد در زمان کوتاه نیاز دارد. دو راه برای رسیدن به این گشتاور وجود دارد: یک موتور الکتریکی بزرگ و قوی، یا یک موتور کوچک پرسرعت همراه با چرخ‌دنده کاهنده. این دو راه، همان دو نوع استارت معمولی و گیربکسی هستند.

استارت معمولی (دنده مستقیم)

در استارت معمولی، دنده استارت مستقیماً روی شفت آرمیچر سوار است و با همان سرعت آرمیچر می‌چرخد. برای تولید گشتاور کافی، آرمیچر و بالشتک‌ها باید بزرگ و سنگین باشند و میدان مغناطیسی معمولاً با سیم‌پیچ‌های میدان ساخته می‌شود.

• ساختار ساده‌تر: قطعات متحرک کمتری دارد و تعمیر آن آسان‌تر است.
• ابعاد و وزن بیشتر: برای رسیدن به همان گشتاور، به آرمیچر بزرگ‌تری نیاز دارد.
• جریان کشی بیشتر: فشار بیشتری به باتری وارد می‌کند، که در هوای سرد و با باتری ضعیف محسوس است.

استارت گیربکسی (کاهنده)

در استارت گیربکسی، آرمیچر کوچک‌تر است و با سرعت بسیار بیشتری می‌چرخد. یک گیربکس کاهنده این سرعت را چند برابر کم و در مقابل، گشتاور را چند برابر زیاد می‌کند. دو طرح رایج وجود دارد:

• گیربکس سیاره‌ای: دنده مرکزی روی شفت آرمیچر، چند دنده سیاره‌ای در اطراف آن و یک رینگ دنده بیرونی. آرمیچر و دنده استارت هم‌محورند و استارت فشرده و کشیده است. این طرح در بیشتر خودروهای سواری امروزی استفاده می‌شود.
• گیربکس با محور موازی: آرمیچر و شفت دنده استارت در کنار هم و روی دو محور جدا قرار دارند و یک دنده واسطه بینشان است.

در بسیاری از استارت‌های گیربکسی، میدان مغناطیسی با آهنربای دائمی ساخته می‌شود که وزن و ابعاد را باز هم کمتر می‌کند. اجزای هر دو نوع در مقاله اجزای استارت خودرو شرح داده شده‌اند.

مقایسه دو نوع استارت

• گشتاور: استارت گیربکسی با موتور کوچک‌تر، گشتاور هم‌اندازه یا بیشتری تولید می‌کند.
• وزن و ابعاد: استارت گیربکسی معمولاً سبک‌تر و کوچک‌تر است؛ مزیتی مهم در فضای فشرده موتورهای امروزی.
• مصرف جریان: استارت گیربکسی برای کار مشابه جریان کمتری از باتری می‌کشد و در شرایط سخت مثل هوای سرد عملکرد بهتری دارد.
• صدا: استارت گیربکسی صدای زوزه زیرتری دارد که کاملاً طبیعی است. استارت معمولی صدای بم‌تر و سنگین‌تری دارد.
• تعداد قطعات: استارت معمولی قطعات کمتری دارد. استارت گیربکسی چرخ‌دنده‌ها و یاتاقان‌های بیشتری دارد که به گریس مناسب و ساخت دقیق نیاز دارند.
• تعمیرپذیری: هر دو نوع تعمیرپذیرند. در استارت گیربکسی علاوه بر قطعات معمول، چرخ‌دنده‌ها و شفت گیربکس هم قابل تعویض‌اند.

نقاط ضعف هر نوع

استارت معمولی: به دلیل جریان کشی بیشتر، به باتری ضعیف و کابل‌های فرسوده حساس‌تر است. آرمیچر سنگین آن هم در صورت لقی بوش‌ها سریع‌تر به بالشتک‌ها می‌ساید.

استارت گیربکسی: چرخ‌دنده‌ها در صورت کیفیت پایین ساخت یا گریس نامناسب می‌سایند. در برخی طرح‌ها رینگ دنده از پلیمر مهندسی ساخته می‌شود که در برابر ضربه‌های شدید، مثلاً استارت زدن در حالی که موتور هنوز می‌چرخد، آسیب‌پذیر است. آهنرباهای دائمی هم ممکن است در اثر ضربه یا گرمای زیاد بشکنند.

آیا می‌توان استارت معمولی را با گیربکسی عوض کرد؟

در بسیاری از خودروها بله، و برای بیشتر خودروهایی که در اصل استارت معمولی داشتند، نمونه گیربکسی جایگزین هم تولید می‌شود. اما فقط وقتی این شرایط برقرار باشد:

1. فلنج و محل پیچ‌ها دقیقاً با محل نصب روی گیربکس خودرو یکسان باشد.
2. تعداد دندانه و مدول دنده استارت با دنده فلایویل هم‌خوان باشد.
3. فاصله دنده استارت از فلنج درست باشد تا درگیری کامل و بدون سایش انجام شود.
4. جهت چرخش و ولتاژ (۱۲ یا ۲۴ ولت) یکسان باشد.
5. توان برای حجم و نوع موتور کافی باشد؛ موتورهای دیزل به توان بیشتری نیاز دارند.
6. محل سرهای اتوماتیک و طول کابل‌ها با خودرو جور باشد و استارت در فضای موتور با قطعات دیگر برخورد نکند.

مطمئن‌ترین راه، انتخاب بر اساس کد فنی است. کد درج‌شده روی استارت فعلی یا مدل دقیق خودرو را به فروشنده بدهید تا قطعه هم‌خوان را پیشنهاد کند. نصب استارت با فاصله دنده نادرست، در مدت کوتاهی به دنده فلایویل آسیب می‌زند.

کدام برای خودروی شما مناسب‌تر است؟

• اولویت با مشخصات سازنده است: استارت باید با موتور و فضای نصب هم‌خوان باشد.
• در هوای سرد یا با باتری کوچک: جریان کشی کمتر استارت گیربکسی مزیت مهمی است.
• برای سادگی تعمیر و قیمت قطعات: استارت معمولی همچنان انتخابی قابل اعتماد است، به شرط آن‌که باتری و کابل‌ها سالم باشند.

استارت و قطعات گیربکس منوری

گروه صنعتی برادران منوری انواع استارت خودروهای سواری و سنگین را تولید می‌کند. قطعات یدکی استارت‌های گیربکسی هم در صفحه گیربکس و شفت و دنده استارت در دسترس است. برای انتخاب مدل مناسب با واحد فروش تماس بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

صدای استارت گیربکسی بلندتر است؛ ایراد دارد؟

نه. زوزه زیر هنگام استارت زدن ویژگی طبیعی استارت گیربکسی است. فقط اگر صدای سایش، تق‌تق یا ساییدن فلز شنیدید، دنده استارت و فلایویل را بررسی کنید. راهنمای صداهای غیرعادی استارت و دینام کمک می‌کند صدا را تشخیص دهید.

آیا استارت گیربکسی باتری را کمتر خالی می‌کند؟

برای چرخاندن یک موتور مشخص، استارت گیربکسی معمولاً جریان کمتری می‌کشد و فشار کمتری به باتری وارد می‌کند. اما اگر باتری ضعیف باشد، هیچ استارتی نمی‌تواند خودرو را به‌خوبی روشن کند.

از کجا بفهمم استارت خودروی من کدام نوع است؟

استارت گیربکسی معمولاً کوچک‌تر است و بین بدنه موتور الکتریکی و درب جلو یک محفظه گیربکس دارد. مطمئن‌ترین راه، جست‌وجوی کد فنی درج‌شده روی بدنه استارت است.