۱۰ عادت اشتباه که عمر استارت و دینام را کوتاه می‌کنند
استارت و دینام برای سال‌ها کار طراحی شده‌اند، اما بسیاری از آن‌ها خیلی زودتر از موعد خراب می‌شوند. علت اغلب نه کیفیت قطعه، بلکه عادت‌های روزمره رانندگی و نگهداری است. در این مقاله ۱۰ اشتباه رایج را مرور می‌کنیم که بدون آن‌که متوجه شوید، این دو قطعه را فرسوده می‌کنند، و برای هر کدام راه ساده‌ای پیشنهاد می‌دهیم.
۱. استارت زدن طولانی و پشت‌سرهم
استارت برای کار چندثانیه‌ای طراحی شده است. وقتی بیش از ۱۰ ثانیه پیوسته استارت می‌زنید، جریان چند صد آمپری سیم‌پیچ‌های آرمیچر و اتوماتیک را به‌سرعت داغ می‌کند و عایق آن‌ها آسیب می‌بیند.
راه درست: هر بار حداکثر ۱۰ ثانیه استارت بزنید و بین دو تلاش ۳۰ تا ۶۰ ثانیه صبر کنید. اگر پس از سه یا چهار تلاش خودرو روشن نشد، به‌جای ادامه دادن، علت را پیدا کنید؛ راهنمای عیب‌یابی استارت نخوردن ماشین کمک می‌کند.
۲. نگه داشتن سوئیچ پس از روشن شدن موتور
اگر پس از روشن شدن موتور سوئیچ را رها نکنید، دنده استارت با فلایویل درگیر می‌ماند و کلاچ یک‌طرفه با سرعتی بسیار بیشتر از حد طراحی می‌چرخد. استارت زدن دوباره وقتی موتور روشن است هم دندانه‌های دنده استارت و فلایویل را می‌شکند.
راه درست: به محض شنیدن صدای روشن شدن موتور، سوئیچ را رها کنید. وقتی موتور روشن است، هرگز دوباره استارت نزنید.
۳. رانندگی با باتری ضعیف
باتری ضعیف به هر دو قطعه فشار می‌آورد. استارت با ولتاژ پایین جریان بیشتری می‌کشد و داغ‌تر می‌شود. دینام هم برای شارژ باتری‌ای که هیچ‌وقت کامل پر نمی‌شود، مدام با حداکثر توان کار می‌کند و دیودها و آفتامات آن زودتر فرسوده می‌شوند.
راه درست: باتری را سالی یک بار، به‌خصوص پیش از زمستان، تست کنید. باتری فرسوده را به‌موقع عوض کنید.
۴. شارژ کردن باتری کاملاً خالی با دینام
وقتی باتری کاملاً خالی است و با باتری به باتری خودرو را روشن می‌کنید، دینام باید ساعت‌ها با حداکثر توان کار کند تا باتری را پر کند. دینام برای نگه داشتن شارژ باتری طراحی شده، نه برای پر کردن باتری خالی، و این کار آن را داغ و دیودهایش را فرسوده می‌کند.
راه درست: پس از روشن کردن خودرو با باتری کمکی، در اولین فرصت باتری را با شارژر مناسب پر کنید.
۵. بی‌توجهی به سرباتری و اتصال بدنه
سرباتری اکسیدشده و اتصال بدنه شل مقاومت مسیر را بالا می‌برند. استارت ولتاژ کمتری می‌گیرد و جریان بیشتری می‌کشد. آفتامات هم ولتاژ را نادرست اندازه می‌گیرد و ممکن است باتری را کم یا زیاد شارژ کند.
راه درست: هر چند ماه یک بار سرباتری‌ها را بررسی و تمیز کنید و از محکم بودن سیم‌های اتصال بدنه موتور و شاسی مطمئن شوید.
۶. شستن موتور با آب پرفشار
آب پرفشار از دریچه‌های تهویه وارد دینام می‌شود و به بلبرینگ‌ها، ذغال‌ها و آفتامات می‌رسد. در استارت هم آب و رطوبت به اتوماتیک و کنتاکت‌ها نفوذ می‌کند و باعث زنگ‌زدگی و اکسید شدن می‌شود.
راه درست: اگر لازم است موتور را تمیز کنید، از آب کم‌فشار و اسپری‌های مخصوص استفاده کنید، دینام را بپوشانید و اجازه دهید موتور پیش از روشن شدن کاملاً خشک شود.
۷. تسمه خیلی سفت یا خیلی شل
تسمه بیش از حد سفت، بار زیادی به بلبرینگ جلوی دینام وارد می‌کند و عمر آن را به‌شدت کم می‌کند. تسمه شل روی پولی سُر می‌خورد، جیغ می‌کشد، شارژ را کم می‌کند و پولی را داغ می‌کند.
راه درست: کشش تسمه را طبق دستور سازنده تنظیم کنید و تسمه و تسمه‌سفتکن را در زمان مقرر عوض کنید. تسمه ترک‌خورده یا براق‌شده را منتظر پاره شدن نگذارید.
۸. نادیده گرفتن نشت روغن و مایع خنک‌کننده
در بسیاری از خودروها، استارت و دینام زیر یا کنار قطعاتی قرار دارند که ممکن است نشت کنند؛ مثل واشر درب سوپاپ، کاسه‌نمدها، شیلنگ‌های هیدرولیک فرمان و آب. روغن روی ذغال‌ها و کلکتور می‌نشیند، اتصال را ضعیف می‌کند و عایق سیم‌پیچ‌ها را نرم و فرسوده می‌کند.
راه درست: هر نشتی را به‌موقع برطرف کنید. اگر استارت یا دینام آغشته به روغن شده، پس از رفع نشتی آن را سرویس کنید.
۹. نصب مصرف‌کننده‌های بیش از ظرفیت دینام
سیستم صوتی پرقدرت، چراغ‌های اضافه، نورافکن و تجهیزات جانبی دیگر مصرف برق را بالا می‌برند. اگر مجموع مصرف از ظرفیت دینام بیشتر شود، دینام مدام در حداکثر توان و دمای بالا کار می‌کند و باتری هم به‌تدریج خالی می‌شود.
راه درست: پیش از نصب تجهیزات پرمصرف، توان مصرفی آن‌ها را با ظرفیت دینام مقایسه کنید. در صورت نیاز، دینام با آمپر بالاتر و هم‌خوان با خودرو نصب کنید.
۱۰. نادیده گرفتن نشانه‌های اولیه
استارتی که کمی سنگین می‌چرخد، چراغ دینامی که گاهی کم‌نور روشن می‌شود، صدای خفیف بلبرینگ یا سایش کوتاه هنگام استارت، همه هشدارهای اولیه‌اند. نادیده گرفتن آن‌ها خرابی کوچک و ارزان را به خرابی بزرگ تبدیل می‌کند؛ مثلاً دنده استارت ساییده‌ای که به‌موقع عوض نشود، دندانه‌های فلایویل را هم از بین می‌برد.
راه درست: با شنیدن اولین صدای غیرعادی، آن را بررسی کنید. راهنمای صداهای غیرعادی استارت و دینام به تشخیص صدا کمک می‌کند.
نکات ویژه زمستان
سرما سخت‌ترین شرایط را برای استارت و باتری ایجاد می‌کند: ظرفیت باتری کم می‌شود و روغن غلیظ موتور چرخاندن آن را سخت‌تر می‌کند.
- پیش از سرما باتری را تست کنید و روغن موتور با گرانروی توصیه‌شده سازنده استفاده کنید.
- پیش از استارت زدن، چراغ‌ها، بخاری، ضبط و دیگر مصرف‌کننده‌ها را خاموش کنید تا همه توان باتری به استارت برسد.
- در خودروهای دنده‌دستی، هنگام استارت زدن پدال کلاچ را فشار دهید تا استارت مجبور به چرخاندن دنده‌های گیربکس نباشد.
- سفرهای خیلی کوتاه در زمستان را کم کنید؛ دینام در چند دقیقه فرصت ندارد انرژی مصرف‌شده برای استارت را به باتری برگرداند.
جمع‌بندی
بیشتر این عادت‌ها با کمی دقت و بدون هزینه اصلاح می‌شوند، اما تأثیرشان بر عمر استارت و دینام زیاد است. وقتی هم که زمان تعویض قطعه می‌رسد، قطعه باکیفیت و هم‌خوان با خودرو بیشترین عمر را خواهد داشت. برای تصمیم بین تعمیر و تعویض، مقاله تعمیر یا تعویض استارت و دینام را ببینید.
گروه صنعتی برادران منوری انواع استارت، دینام و قطعات آن‌ها را برای خودروهای سواری و سنگین تولید می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
عمر معمول استارت و دینام چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد و به نوع خودرو، شرایط آب‌وهوا، تعداد دفعات روشن و خاموش کردن موتور و نحوه نگهداری بستگی دارد. خودرویی که روزانه چندین سفر کوتاه دارد، استارتش را خیلی بیشتر از خودرویی که مسافت‌های طولانی می‌رود به کار می‌گیرد.
آیا روشن گذاشتن خودرو در جا باتری را شارژ می‌کند؟
در دور آرام، دینام توان کمتری تولید می‌کند و اگر مصرف‌کننده‌هایی مثل بخاری و چراغ‌ها روشن باشند، ممکن است شارژ چندانی به باتری نرسد. رانندگی در دور متوسط یا استفاده از شارژر، روش مؤثرتری است.
شستشوی موتور به دینام آسیب می‌زند؟
شستشو با آب پرفشار بله. اگر شستشو با فشار کم، با پوشاندن دینام و استارت و خشک کردن کامل موتور پس از آن انجام شود، خطر بسیار کمتری دارد.
